តើអ្វីគឺជាព្រះពុទ្ធសាសនា?

ផ្កាឈូកល្អយកទៅបូជាដល់ព្រះពុទ្ធ ទើបវាបានបុណ្យច្រើន

ចម្រើនជីវិតរបស់យើងណា

សុ.     តើអ្វីគឺជាព្រះពុទ្ធសាសនា ?

ច. ព្រះពុទ្ធសាសនាជាឈ្មោះដែលចេញពីពាក្យថា (ពោធិ) ដែលមានន័យ

ថា (ត្រាស់ដឹង) ហើយព្រះពុទ្ធសាសនាជាទស្សនវិជ្ជានៃការត្រាស់ដឹង ។

ទស្សនវិជ្ជានេអមានប្រភពមកពីបទពិសោធន៍ពិតរបស់សិទ្ធត្ថគោត្តមដែលគេ

ស្គាល់ថាជាព្រះពុទ្ធដែលព្រះអង្គត្រាស់ដឹងពេលព្រះជន្មាយុ ៣៥ ព្រះវស្សា។

ព្រះពុទ្ធសាសនាឥឡូវនេះមានអាយុ ២៥០០ ឆ្នាំ ហើយមានសនិកជនជាង

៣០០លាននាក់ទូទាំងពិភពលោក ។ ១០០ឆ្នាំ កន្លងផុតទៅព្រះពុទ្ធសាសនា

បានជាទស្សនវិជ្ជាសំចាន់របស់អាស៊ី ប៉ុន្តែបានកំពុងបង្កើនសាសនិកយ៉ាង

ច្រើននៅ អ៊ឺរ៉ុប អូស្រ្តាលី និងអាមេរិកា ។

សុ.     តើព្រះពុទ្ធសាសនាគ្រាន់តែជាទស្សនវិជ្ចាឬ?

ច. ពាក្យទស្សនវិជ្ជាមកពីពាក្យពីរម៉ាក់គឺហ្វឺឡូមានន័យថាស្រឡាញ់ និងសូ

ហ្វៀមានន័យថាបញ្ញា។ ដូច្នេះទស្សនវិជ្ជាគឺស្រឡាញ់បញ្ញាឬស្រឡាញ់និង

បញ្ញា អត្ថន័យទាំងពីរបញ្ជាក់នូវភាពសុក្រឹតរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ព្រះ

ពុទ្ធសាសនាបង្រៀនយើងថា ចូរព្យាយាមអភិវឌ្ឍន៍កំរិតបញ្ញាឱ្យយើងខ្ពស់

បំផុតដើម្បីស្វែងយល់អោយច្បាស់លាស់។ យើងបង្រៀនផងដែរអោយយើង

អភិវឌ្ឍន៍មេត្តាធម៌និងករុណាធម៌ ដូច្នេះយើងអាចជាចិត្តពិតប្រាកដរវាងសត្វ

លោកទាំងអស់។ដូច្នេះព្រះពុទ្ធសាសនាអាចជាទស្សនវិជ្ចា តែជាឧត្តមទស្សន

វិជ្ចានេះ។

សុ. តើនរណាជាព្រះពុទ្ធឬ?

ច. ក្នុងឆ្នាំ ៦២៣ មុនគ្រឹស្តសរាជ ព្រះរាជាបុត្រមួយព្រះអង្គបានប្រសូត្រ

ឡើងក្នុងរាជាត្រកូលភាគខាងជើងប្រទេសឥណ្ឌ ។ព្រះអង្គធំធាត់នៅលើគំនរ

ទ្រព្យនិងលោកីយសុខ តែជាចុងក្រោយព្រះអង្គឆ្វេងយល់ថាសុវត្ថិភាពនិងសុខ

មាលភាពផ្លូវលោកមិនអាចធនាដល់សេចក្តីសុខពិតប្រាកដឡើង ។ ព្រះអង្គ

ត្រូវបានជំរុញឱ្យគិតយ៉ាងខ្លាំងនូវសេចក្តីទុក្ខដែលប្រទះជុំវិញខ្លួន ហើយគិត

នឹងត្រួសត្រាយផ្លូវទៅរកសេចក្តីសុខពិតប្រាកដរបស់មនិស្សជាតិ លុះព្រះជន្ម

២៩ ព្រះវស្សាព្រអង្គបានចេញចាកព្រះរាជមហេសីនិងបុត្រហើយតាំងទីសេនា

សនះចំពោះបាទាគ្រូបង្រៀនសាសនាល្បីៗ នៅសម័យនោះដើម្បីរៀនសូត្រពី

ពួកគេ។គ្រូទាំងអស់នោះបង្រៀនស្ទើរតែអស់នូវចំណេះវិជ្ជា ប៉ុន្តែព្រះអង្គមិន

ចេះវិជ្ជាណាមួយដែលជាហេតុនៃសេចក្តីទុក្ខ  ហើយនិងវិធីដើម្បីយកជំនះលើ

សេចក្តីទុក្ខនោះឡើយ។​ ជាចុងក្រោយ បន្ទាប់ពីចំណាយពេលរៀនសូត្រ ៦

ព្រះវស្សាមានតែសមាធិទេ   ដែលព្រះអង្គបានពិសោធន៍ជាមាគ៌ាទំលាយនូវ

អវិជ្ជាហើយព្រះអង្គបានយល់ពីហេតុនៃសេចក្តីទុក្ខភ្លាមៗ ។

   ពីពេលនោះរហូតមក គេហៅព្រះអង្គថាព្រះពុទ្ធមានន័យថាអ្នកត្រាស់

ដឹង ។ ព្រះអង្គចំនាយពេល ៤៥ ឆ្នាំទៀតដែលព្រះអង្គបានត្រាច់ចរជុំវិញ

ឥណ្ឌខាងជើងដើម្បីបង្រៀនអ្នកដទៃនូវអ្វីដែលបានរកឃើញ ។ ខន្តិធម៌និង

ករុណាធម៌របស់ព្រះអង្គមានលក្ខណៈជាប្រវត្តិសាស្រ្តហើយព្រះអង្គមានសាវ័ក

រាប់ពាន់នាក់។ ក្នុងព្រជន្មាយុ ៨០ ព្រះវស្សាទោះបីជរានិងព្យាធិក៏ព្រះអង្គ

មានសេចក្តីសុខនិងសេចក្តីស្ងប់ រហូតព្រះអង្គបានបរិនិព្វាននៅទីបំផុត ។

សុ.     តើព្រហពុទ្ធជាអាទិទេពឬ ?

ច. ទេ ព្រះពុទ្ធមិនមែនជាអាទិពទេ ។ ព្រះពុទ្ធអង្គមិនដែលអះអាងថាព្រះ

អង្គជាអាទិទេព ជាបុត្ររបស់អាទិទេព ឬជាអ្ននាំសាររបស់អាទិទេព ។ព្រះ

អង្គជាបុរសដែលបានធ្វើឱ្យបរិបូរដោយខ្លួនយើងផ្ទាល់ផងដែរ ។

សុ.​​    បើព្រះពុទ្ធមិនមែនជាអាទិទេពទេ ចុះហេតុអ្វីប្រជាជនគោរពបូជាព្រះអង្គ?

ច. មានវិធីបូជាខុសគ្នាច្រើនយ៉ាង។ ពេលអ្នកណាម្នាក់បូជាអាទិទេព ពួក

គេកោតសរសើរទេវបុត្រនិងទេវតាសែនសំណែននិងប្រាថ្នាចួងសួង ជឿជាក់

ថាអាទិទេពណឹងឮពាក្យសរសើរទទួលនូវសំណែននិងតបស្នងនូវពាក្យបួងសួង

របស់គេ។ពុទ្ធសាសនិកជននឹងមិនទំយើឬផ្តេកផ្តូលទៅតាមការបូជាបែបនេះ

ការបូជាម្យ៉ាងទៀតគឺពេលយើងសំដែងសេចក្តីគោរពចំពោះណរណាម្នាក់ឬវត្ថុ

អ្វីម្យ៉ាងដែលយើងលើកសរសើរ។ពេលគ្រូដើរចូលថ្នាក់រៀនយើងក្រោកឈរ

ឡើង ពេលយើងជួបឥស្សរជនណាម្នាក់យើងជំរាសួរ ពេលភ្លេងជាតិកុះពុង

បន្លេងយើងគំនាប់គោរព។ ទាំងអស់នេះគឺឥរិយាបទនៃការគោរពនិងបូជា

និងចង្អុលប្រាប់នូវការកោតសរសើរយើងសំរាប់មនុស្សនិងវត្ថុទាំងឡាយ។

នេះជាប្រភេទនៃការបូជាដែលពុទ្ធសាសនិកជនបដិបត្តិ។ ព្រហពុទ្ធបដិមាករ

ដែលមានព្រហស្ថដាក់យ៉ាងថ្នមនៅលើភៅនិងស្នាមញញឹមប្រកបដោយករុណា

ធម៌រំលឹកយើងឱ្យព្យាយាមអភិវឌ្ឍន៍ សុខសន្តិភាពនិងសេចក្តីស្រឡាញ់នៅក្នុង

ខ្លួនយើង ។ក្លិនក្រអូបរបស់ធូបរំលឹកយើងឱ្យជ្រួតជ្រាបនូវកំឡាំងនៃគុណធម៌

ភ្លើទៀនរំលឹកយើងដល់ពន្លឺនៃចំណេះដឹង និងផ្កាដែលស្រស់មួយរំពេចក៏ស្វិត

ស្រពោនទៅ រំលឹកយើងនូវធម៌អនិច្ចំ គឺមិនទៀង ។ពេលយើងសំពះ យើង

សំដែងនូវការដឹងគុណចំពោះព្រះពុទ្ធ សំរាប់អ្វីដែលព្រះអង្គបានបង្រៀននូវ

សច្ចធម៌ពិតរបស់ព្រះអង្គ ។​នេះគឺជាធម្មជាតិនៃការគោរពបូជារបស់ពុទ្ធ

បរិស័ទ ។