កំណាព្យ ត្រៃគុណ /ឃើញហំ មើលចំហេវ / ជ្រូក និង គោ / សង្រ្គាមត្រជាក់

          ត្រៃគុណ

ស្គាល់ត្រៃគុណ     នរជននោះ           ឈោ្មះបណ្ឌិត

ព្រោះគំនិត          គិតយល់ត្រូវ         ផ្លូវកុសល

ស្គាល់ព្រះគុណ     រតនត្រ័យ            គ្មានអ្វីដល់

ដឹងហេតុផល                យល់ដឹងច្បាស់     ព្រះគុណបី

២. កើតមកបានរស់        ព្រោះគុណឳម៉ែ    លោកថ្នាក់ថ្នមថែ ចិត្តស្នេហ៍ប្រណី

ធំឡើទៅរៀន មានវិជ្ជាល្បី                គុណគ្រូប្រុសស្រី គូរលៃគោរព ។

៣.មិងមាដូនតា បុព្វការីជន               ជួយប្រឹងរែកពុន ចាកខ្លៅឧបទ្រព

គុណថ្លៃទាំងបី ប្រពៃដូចម្លប់              ត្រជាក់ថ្ងៃយប់ គឺម្លប់ព្រះធម៌ ។

៤. ធ្វើបុណ្យធ្វើទាន គួរមានបញ្ញា        សទ្ធាជ្រះថ្លា ចិន្តាស្មោះសរ

អប់រំជីវិត ប្រព្រឹត្តតែល្អ                     ប្រតិបត្តិព្រធម៌ ត្រេកអរភ្លឺថ្លា។

៥. ដឹងគុណម៉ែឳ ទាន់នៅខែភ្លឺ           កុំចាំគាត់ឈឺ ឬស្លាប់មរណា

ទើបនាំគ្នីគ្នា វន្ទាវេរដារ                    ឧទ្ទិសវាចា ប្រាថ្នាគួរគាប់ ។

៦.ធ្វើបុណ្យរនោច ដូចខែងងឹត           កាលមានជីវិត មិនគិតផ្ទៀងផ្ទាត់

ដល់ពេលស្លាប់បាត់ ទើបកាត់រកគាត់   យកធាតុដាក់វត្ត ឱ្យស្តាប់ព្រះធម៌ ។

៧.ទាន់ម៉ែនិងឳ ជីដូនជីតា                មិនទាន់មរណា ភ្លឺថ្លាត្រេកអរ

ប្រណិប័តន៍គោរព ថ្ងៃយប់ឱ្យល្អ          បាយទឹកសម្ល ប្រណម្យវន្ទា ។

៨.អ្នកទាំងឡាយអើយ នេះជាបណ្តាំ    រស់ស្គាល់ផលកម្ម ចងចាំគ្រប់គ្នា

រស់មានបញ្ញា កាប់ឆ្ការអវិជ្ជា              ទានសីលភាវនា មាគ៌ាល្អពិត ។

៩. រស់បៀបណា មរណាយ៉ាងនោះ     កើតមកជាមនុស្ស រៀនរស់សុចរិត

ស្លាប់ក្រអូបឈោ្មះ រស់ក្រអូបចិត្ត        ជីវិតសុចរិត ប្រព្រឹត្តធម៌បួន ។

១០. មួយមាន មេត្តា ករុណា ទីពីរ       ទីបីមូលមីរ សំភីមាំមួន

មុទិតាធម៌ ស្មោះសរខ្ជាប់ខ្ជួន              ឧបេក្ខា ទីបួន ជាក្បួនគុណធម៌ ។

​             

             ឃើញហំ មើលចំហេវ

កំលោះក្រមុំស្រស់សមសោភា           ជួបជុំគ្នាម្នីម្នាបំណងគិត

ឃើញភ្លាមភាន់ភ្លែតភា្លត់ភ្លាំងគំនិត      ម៉ែឳពិតតឿនគិតគួរខែក្រោយ ។

ឃើញត្រឹមរូបក្រៅច្បាស់ឃើញថាហំ    បើពិនិត្យចំច្បាស់ជាហេវហើយ

សូមទោសចុះម៉ុមស្គាល់ប្រវត្តិហើយ     មួយរយភាគរយល្អដប់ឬម្ភៃ។

សូមកុំទាន់ស្តាប់ត្រឹមប៉ុណ្ណោះ             ឬកុំជេរត្មិះចាំខ្ញុំលកលៃ

ល្អក្នុងទីនេះដៅបុណ្យបារមី               ចរិតថ្លាថ្លៃមារយាទទេតើ ។

                ជ្រូក និង គោ

សត្វជ្រូកសារសព្ទប្រាប់ដល់គោ          វស្សាទឹកហូរគោយ៉ាប់ហើយ

ឯខ្ញុំនេះនែឥតនឿយឡើយ                តែអ៊ូកៗ ហើយម្ចាស់ស្រីមក ។

គោតបថាជ្រូកអើយម្ចាស់ស្រី             ពេលនាងពេញវ័យមានគេមក

ដណឹ្តងរៀបការច្បាស់ជាយក             ក្បាលឯងលៃលកកាត់ការនាង ។

                                               

                                          ដោយសាមណេរ នវធម្មបាល ង៉ុវ ហេន ។

                               

         សង្រ្គាមត្រជាក់

សង្គ្រាមត្រជាក់     ពាក្យនេះអស់អ្នក          ច្បាស់ជាក់ជាដឹង

ខ្ញុំឆ្លៀតឱ្យកាស     ជូនជាដំណឹង               ខុសត្រូវកុំខឹង

                        គួរប្រឹងសង្កេត ។

មនុស្សដប់ម្ភៃនាក់  ស្លាប់ម្តងឃើញជាក់        ដោយអភូតហេតុ

យើងហាក់ឆោឡោ ភ័យភ្នែកសស្លែត           ថាមិនសមហេតុ

                        ស្លាប់ម្តងច្រើនម៉េះ។

តាមច្បាប់ធម្មជាតិ    សត្វស្លាប់បែកឃ្លាត    ព្រាត់ញាតិដូច្នេះ

គ្រាន់តែមុនក្រោយ   កុំធ្លោយប្រហែស       ស្លាប់ម្តងប៉ុណ្ណេះ

                        ចេះគុណសាកមើល ។

 ​  

   កំណាព្យ ដើម្បីខ្មែរ ស្រឡាញ់របស់យើង

ស្រឡាញ់ក៏ស្រឡាញ់ទៅចុះ​     ប្រុសស្រីស្រួលស្រុះលុះសីលធម៌

កុំតែស្រឡាញ់ឱ្យវឹកវរ​             បង្កអាស្រូវនៅស្រុកខែ្មរ ​​​ ។ ​

សីលធម៌សង្គមប្រពៃណី          យើងរួមសាមគ្គីរក្សាទុក           

ខ្មែរស្រឡាញ់ខ្មែរខ្មែរមានមុខ     ខ្មែរយើងមានស្រុកមានវប្បធម៌​ ។

ខ្មែរស្លៀកពាក់ខ្មែរនិយាយខ្មែរ   ខ្មែរមានឪ​ម៉ែអ្នកអង្គរ

ខ្មែរមានអរិយធម៌ខ្ពស់បវរ         ខ្មែរមានអក្សររបស់ខ្លួន ។

ខ្មែរនាំគ្នាកាន់សាសនាពុទ្ធ        ខ្មែរចិត្តមោះមុតជាតិមាំមួន

ខ្មែរមានបិដកភាសាខ្លួន​            ខ្មែរមានច្បាប់ក្បួនខ្មែរមានធម៌ ។

ខ្មែរយើងជាពូជអ្នកល្បាញល្បី    ខ្មែរមានទឹកដីព្រៃអង្គរ

ខ្មែរមានប្រាសាទល្បីខ្ទារខ្ទរ       ខ្មែរម្ចាស់អង្គរបន្តថែ ។

ខ្មែរមានព្រះសង្ឃខ្មែរមានវត្ត     ខ្មែរមានបែបបទរបស់ខ្មែរ

ខ្មែរទទួលស្គាល់គុណឪម៉ែ        ​ខ្មែរចេះធ្វើស្រែខ្មែរមានបាន ។

ខ្មែរស្រឡាញ់ខ្មែរខ្មែរថែខ្លួន       ខ្មែរជាតិមាំមួនខ្មែរសប្បាយ

ខ្មែររួមប្រជុំជាតិទាំងឡាយ        ខ្មែរមានឧបាយកសាងជាតិ ។

ខ្មែរធ្វើខ្មែរគិតដល់ខ្លួនឯង         ខ្មែរគិតកោតក្រែងសន្តានញាតិ

ខ្មែរថែសាសនាប្រទេសជាតិ      ខ្មែរត្រូវមិនឃ្លាតពីសីលធម៌ ។

ដូច្នេះខ្មែរត្រូវតែលះបង់            ចំពោះចំណង់អន្លង់មរណ

ច្រណែនឈ្នានីសនាំវឹកវរ         ចង់ឱ្យខ្លួនល្អកុំដៀលគេ ។       

អក្សរសាស្រ្តវប្បធម៌ប្រពៃណី     នាទីកូនខ្មែរថែឱ្យថេរ

ជាតិគេស្រឡាញ់របស់គេ          ខ្មែរត្រូវរិះរេស្រឡាញ់ខ្មែរយើងទៅហោង ។

                                        ដោយ ធម្មាចារ្យ ប៊ុន សាវ

                ខ្មែស្រឡាញ់ខ្មែរ

ខ្មែរស្រឡាញ់ខ្មែរខ្មែរជួយខ្មែរ      ខ្មែរខំខ្មែរថែខ្មែរគង់វង់

ខ្មែរខំព្យាយាមខ្មែរមិនលង់         ខ្មែរពូជមិនល្ងង់ខ្មែរពូជឆ្លាត ។

ខ្មែរមានទឹកចិត្តមានគំនិត          ខ្មែរឧត្តមពិតខ្មែរសង្វាត

ខ្មែរស្រឡាញ់ខ្លួនស្រឡាញ់ជាតិ  ខ្មែរមានមារយាទឧត្តមថ្លៃ ។

ខ្មែរមានបញ្ញាឆ្នៃប្រឌិត            ខ្មែរចេះគួរគិតសែនប្រពៃ

ខ្មែរពូជអង្គរឈោ្មះមានន័យ       ខ្មែរមានអ្វីៗដ៏អស្ចារ្យ ។

ខ្មែរមានទឹកដីនិងប្រាសាទ        ខ្មែរបញ្ញាឆ្លាតមហិមា

ខ្មែរហ៊ានតស៊ូខ្មែរពុះពារ           ខ្មែរកម្ពុជាសាសន៍អាស៊ី ។

ខ្មែររួបរួមគ្នាជាធ្លុងមួយ            ខ្មែរឥតខ្វល់ព្រួយខ្មែរមូលមី

ខ្មែរនៅរួមរស់ខ្មែរសាមគ្គី          ខ្មែរខំសំភីកសាងជាតិ ។

ខ្មែរថែរក្សាវប្បធម៌                 ខ្មែរលើកខ្មែរទ្រមិនឱ្យឃ្លាត

ខ្មែររស់ស្រឡាញ់ទឹកដីជាតិ       ខ្មែរថែមិនឃ្លាតបែបជាខ្មែរ។

ខ្មែរថែរក្សាខ្មែរស្រឡាញ់          ខ្មែរមិនចុះចាញ់ខ្មែរត្រូវថែ

ខ្មែរស្រឡាញ់ជាតិខ្មែរត្រូវតែ      ខ្មែរស្រឡាញ់ខ្មែរខ្មែររុងរឿង ។

                                        ដោយឧសិកា ទេពទ្រឹម ឈុំ

          ខ្មែរថែកេរ្តិ៍ដូនតា​

បុព្វបុរសដូនតាខ្មែរបានខិតខំថែរក្សា     និងកសាងទឹកដីព្រៃឈើប្រាសាទប្រាង្គ

សម្បិត្តគ្រប់យ៉ាងទុកឥតខ្វះ      ស្នាដៃទាំងនោះបញ្ជាក់ថាជាកេរ្តិ៍ដូតាដ៏ល្ងល្អះ 

ទុកឱ្យជាតិខ្មែរយ៉ាងច្បងច្បស់តជាតិពូជសាសន៍នៅសព្វថ្ងៃ 

ហេតុនេះកូនខ្មែរគ្រប់ៗគ្នាកុំនៅរុញរាត្រូវលកលៃ 

រក្សាស្រឡាញ់នូវស្នាដៃទើបខ្មែរមានន័យខ្មែរស្នេហ៍ជាតិ ។

ពេលទំនេរ            គួររិះរេ              អានសៀវភៅ        ព្រោះជាផ្លូវ

កើតបញ្ញា             ថ្លាគំនិគ            ពេលទំនេរ            ត្រូវតែនៅ

ជាមួយមិត្ត           មើលអានគិត ​​​​​​​​​​      មិត្តប្រសើរ            គឺសៀវភៅ ។៕

បានធ្វើធំ             ហើយប្រឹងខំ        កេញប្រវ័ញ្ច 

អ្វីក៏អញ              ដូចដីទឹក             ព្រៃព្រឹក្សា

បានធ្វើធំ             ធំតែដី                ផ្ទះវិឡា

ត្រង់ឯការ            អភិវឌ្ឍន៍             គ្មានសោះឡើយ ។

បានធ្វើធំ             ត្រូវប្រឹងខំ            សាងស្នាដៃ

ឱ្យប្រពៃ              ថ្លៃប្រសើរ            ដល់អ្នកក្រោយ

ទើបមានឈ្មោះ     បោះសំលេង        ទាំងមុខក្រោយ

ហើយគេឱ្យ          នាមមកថា           សមអ្នកធំ ។  

              ជាតិកូនប្រុស

ជាតិកូនប្រុស         កើតមួយជាតិ       ធាតុមួយចាន

ត្រូវតែហ៊ាន           ហ៊ានតស៊ូ           កុំខ្លាចនឿយ

ហ៊ានលំបាក          ចេះខ្លាចក្រ          ទើបដល់ត្រើយ

កុំកន្តើយ              កើតមកហើយ      ត្រូវតស៊ូ      ។

ជាតិកូនប្រុស        កើតមកហើយ      ត្រូវរៀនគិត

ខំប្រព្រឹត្ត             គិតមិនយល់        ត្រូវចេះសួរ

សួរស្វែងយល់      យល់ពីហេតុ         គួរមិនគួរ

ពាក្យថាសួរ         គឺចង់ចេះ             ចំនេះថ្មី ។

ជាតិកូនប្រុស       ត្រូវតែរស់            គឺប្រឹងប្រែង

ចេះចាត់ចែង        បែងរៀងចំ          ពាក្យសំដី

ឱ្យបានសម         ពោលទៅកាន់       ជនប្រុសស្រី

ហើយធ្វើអ្វី          ឱ្យប្រពៃ              សមជាប្រុស ។

                                                ដោយឧសិកា​ ទេពទ្រឹម ឈុំ